اسکن کلیه
اسکن کلیه در تهران
اسکن هسته ای کلیه چیست و چگونه انجام می شود؟
اسکن هستهای کلیه یک روش تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو، عملکرد واقعی کلیهها را بررسی میکند. برخلاف سونوگرافی یا سیتیاسکن که بیشتر ساختار و شکل ظاهری کلیه را نشان میدهند، این روش بر ارزیابی عملکرد کلیهها تمرکز دارد. در این اسکن مشخص میشود که کلیهها چگونه خون را تصفیه میکنند، ادرار را با چه سرعتی تولید و دفع میکنند، آیا مسیر خروج ادرار دچار انسداد شده است یا خیر و به طور کلی کلیهها تا چه اندازه وظایف طبیعی خود را به درستی انجام میدهند.
اسکن چگونه انجام میشود؟
• ابتدا یک ماده رادیواکتیو بیخطر از راه رگ به بدن تزریق میشود.
• این ماده وارد کلیهها میشود و روند رسیدنش، جذبش و خروجش توسط دوربینی به نام «گاما کمرا» ثبت میشود.
• بیمار روی تخت میخوابد و بدون درد، تصاویر در مدت ۲۰ تا ۶۰ دقیقه گرفته میشود.


مهمترین موارد کاربرد اسکن هسته ای کلیه چیست؟
۱. ارزیابی عملکرد نسبی کلیهها
یکی از اصلیترین کاربردها، تعیین سهم هر کلیه در تصفیه خون است. پزشک با این آزمایش متوجه میشود که برای مثال کلیه راست چند درصد و کلیه چپ چند درصد از وظیفه کلی بدن را انجام میدهند. این مورد قبل از جراحیهای کلیه یا اهدای کلیه بسیار حیاتی است.
۲. تشخیص انسداد در مجاری ادراری
در بیمارانی که دچار بزرگی کلیه (هیدرونفروز) هستند، اسکن هستهای (معمولاً با تست دیورتیک یا لازیکس) مشخص میکند که آیا ادرار به دلیل وجود یک مانع فیزیکی مثل سنگ یا تنگی مسیر متوقف شده است یا خیر. این کار به جراح کمک میکند تا در مورد ضرورت عمل جراحی تصمیم بگیرد.
۳. بررسی عفونت و جای زخم (اسکن DMSA)
در کودکان یا بزرگسالانی که دچار عفونتهای مکرر ادراری میشوند، برای بررسی آسیبهای دائمی یا اصطلاحاً «اسکار» در بافت کلیه از اسکن DMSA استفاده میشود. این اسکن میتواند عفونتهای حاد کلیه (پیلونفریت) را نیز با دقت بالا نشان دهد.
۴. تشخیص فشار خون ناشی از کلیه
برخی از انواع فشار خون بالا به دلیل تنگی شریانهای کلیوی ایجاد میشوند. در این موارد از اسکن هستهای همراه با داروی کاپتوپریل استفاده میشود تا مشخص شود آیا تنگی رگ باعث کاهش عملکرد کلیه و افزایش فشار خون شده است یا خیر.
۵. کنترل وضعیت کلیه پیوندی
برای افرادی که پیوند کلیه انجام دادهاند، این اسکن بهترین راه برای بررسی جریان خون کلیه جدید و عملکرد آن است. همچنین میتواند به تشخیص زودهنگام پسزدن پیوند یا مشکلات انسدادی بعد از عمل کمک کند.
۶. بررسی ناهنجاریهای مادرزادی
در نوزادان یا افرادی که با نقصهای مادرزادی کلیه متولد شدهاند (مانند کلیه نعل اسبی یا کلیه اکتوپیک که در جای اصلی خود نیست)، اسکن هستهای موقعیت دقیق و میزان کارایی بافت کلیوی را مشخص میکند.
۷. بررسی برگشت ادرار (ریفلاکس)
در برخی موارد برای تشخیص برگشت ادرار از مثانه به سمت کلیهها (VUR)، به جای روشهای اشعه ایکس معمولی، از اسکن هستهای استفاده میشود که دوز اشعه کمتری به بیمار وارد میکند.
۸. ارزیابی آسیبهای ناشی از ضربه
در تصادفات یا ضربههای شدید به پهلو، این اسکن میتواند خونریزیهای داخلی کلیه، پارگی بافت یا قطع جریان خون به بخشی از کلیه را با دقت بررسی کند.
